لزوم شناخت مخاطبین در سخنرانی

?>

بی شک برقراری ارتباط با مخاطب از دیرباز مد نظر گروه‎ها‎ی سیاسی، فرهنگی و تجاری بوده است. در این خصوص، شناخت دقیق از مخاطب نقش مهمی را در چگونگی ارتباط با مخاطبان ایفا‎ می‎‎کند، زیرا به گوینده و یا ناشر کمک‎ می‎‎کند تا براساس خواست، نگرش، ارزش‎ها‎ و علایق مخاطبان به امر انتشار محتوا بپردازد. به طور کلی اهمیت نقش مخاطب موجب شکل گیری ایده مخاطب شناسی شده که دلایل آن در زیر عنوان‎ می‎‎گردد:

1-رفع نگرانی و اضطراب مخاطبان

2-ترغیب متربی برای رشد تربیتی و آموزشی خود

3-شکل گیری نگرش پویا و مثبت میان مربیان و متربی

4-سهولت بخشیدن به انتقال مفاهیم از معلم به مخاطبان

5-ایجاد سازگاری میان مباحث با نیازها و پتانسیل متربیان

6- احترام به مخاطب به عنوان رکن اساسی در تربیت و آموزش

7-برنامه‎ریزی برای تربیت و آموزش براساس سلیقه‎ها‎ی متفاوت، گرایشات متنوع، تفاوتهای فردی، ذهنیت‎ها‎ و ظرفیت‎ها‎ی ویژه

 

حوزه‎ها‎ی مخاطب شناسی

شناخت مخاطب در قلمروهای متفاوتی صورت‎ می‎‎گیرد که در اینجا به برخی از مهمترین حوزه‎ها‎ی آن اشاره‎ می‎‎کنیم.

1-داشتن توجه به شرایط عاطفی، زیستن،ذهنی و روانی مخاطبان

مخاطبان همه در یک طیف و یا یک گروه خاص دسته بندی نمی شوند، بلکه ویژگی‎ها‎ی زیستی، ذهنی و عاطفی آنها با یکدیگر متفاوت است. به همین دلیل بدون آگاهی و شناخت درست از این شرایط نمی‎توان تاثیرات مورد خواست را بر ذهن مخاطب بر جای نهاد.

به عنوان مثال یک کودک در شرایط سنی شکننده ای است که هر گونه رفتار تحقیرآمیز بر ذهن وی تاثیرات مخرب بر جای گذاشته و نه تنها تاثیر آموزش را کاهش‎ می‎‎دهد، بلکه عکس آموزش را نیز در رفتار وی هویدا‎ می‎‎سازد. تنبیه بدنی، تکالیف دشوار، تحقیر در حضور گروه همسالان موجب نفرت و خشم کودک از گوینده‎ می‎‎شود و وی را از آموزش و تربیت گریزان‎ می‎‎سازد.
نحوه ادای کلمات، جملات، استفاده از واژگان و به طور کلی ادبیات مورد استفاده، بر میزان آموزش تاثیرگذار است. برای مثال افراد در سنین نوجوانی از دامنه لغات کمتری نسبت به بزرگسالان بهره مند هستند، لذا به کار بردن واژگان ثقیل از فهم مطالب و محتوا‎ می‎‎کاهد.
استفاده از جملات توصیه‎آمیز به جای پند و اندرز‎ها‎ی پیاپی نیز از دیگر مسائلی است که باید توسط گویندگان، ناشران، نویسندگان و … مد نظر قرار بگیرد. از آنجا که قشر جوان به نسبت سایر گروه‎ها‎ دارای غرور خاصی است لذا نصیحت‎ها‎ی زیادی وی را از عمل کردن و فراگیری باز‎ می‎‎دارد و نوعی احساس خشم و نفرت را در او بیدار‎ می‎‎کند.

خودستایی برای تاثیرگذاری روش صحیحی نیست. برای مزین کردن سخن با تمثیل، باید از غیرخود و مثال‎ها‎یی کاملاً منطقی و واقع بینانه استفاده کرد. همچنین نشان دادن انعطاف در مقابل ابهامات و سوالات مخاطبان نیز جزئی از اصول شناخت مخاطب به شمار‎ می‎‎رود.

2- توجه به مشکلات و مسائل مخاطب

در هر دوره‎ای مسائل و مشکلات خاصی برای مخاطبان به وجود‎ می‎‎آید که ممکن است با دوره ‏ها‎ی قبل متفاوت باشد. شاید وجود تکنولوژی یکی از عوامل این تغییرات باشد. به هر حال آنچه در اینجا اهمیت دارد شناخت مسائل و مشکلات گروه ‏ها‎ی مختلفی است که به عنوان مخاطب شناخته‎ می‎‎شوند. برخی از مخاطبان سازگاری بیشتری با محیط دارند در حالی که برخی دیگر ممکن است قادر به برقراری ارتباط با محیط اطراف نباشند. همچنین ممکن است برخی به ارزش‏ها‎ی عرفی و هنجاری جامعه پایبندی بیشتری نسبت به سایرین داشته باشند. در اینجا گوینده یا پیام‎رسان باید به این موضوع توجه داشته باشد. همچنین توجه به اینکه ریشه مشکلات به کدام قسمت از زندگی مرتبط است نیز عاملی مهم در شناخت مخاطب محسوب می‎شود. برای مثال ریشه برخی مشکلات مخاطبان حاصل محیط نا آرام منزل است و برخی دیگه در نیز در جامعه‎ای فاسد و گستاخ پرورش یافته اند. موقعیت شغلی و اجتماعی اعضای خانواده از جمله والدین و همسر نیز‎ می‎‎تواند در بروز مشکلات و مسائل نقش مهمی داشته باشد. وضعیت معیشتی و اقتصاد هم یکی دیگر از مشکلاتی است که در سطوح مختلف میان مخاطبان پدیدار‎ می‎‎گردد.

3- شرایط مذهبی

اعتقادات دینی و مذهبی یکی از مهمترین و اساسی ترین تفاوتها میان افراد به شمار‎ می‎‎رود. هیچ یک از افراد به لحاظ مذهبی در یک سطح رده بندی نمی شوند و با وجود اشتراک در دین، ممکن است نظریات مختلفی میان مخاطبان وجود داشته باشند. لذا هنگام بیان مطالب باید بدون تعصب کورکورانه، با استدلال و منطق با مخاطب ارتباط برقرار نمود.

4- توجه به آداب و رسوم اجتماعی

در مناطق مختلف کشور، فرهنگ‏ها‎ و آداب و رسوم متفاوتی وجود دارد. از این بیان نظرات با توجه به فرهنگ بومی هر منطقه یکی از نکات مهمی است که در برقراری ارتباط با مخاطب نقش مهمی را ایفا‎ می‎‎کند. در واقع آداب و رسوم هر قومیت و یا گروه جزئی از ویژگی‏ها‎ی شخصیتی آنها به شمار‎ می‎‎رود. لذا شناخت این قسم اهمیت زیادی دارد.

5- تفاوت‌های شخصیتی

همه مخاطبان در شرایط و محیط یکسانی رشد نمی‎کنند. تغذیه، امکانات رفاهی، بهره هوشی، خانواه، محیط زندگی و … از جمله مسائلی است که موجب شکل گیری انسانهای متفاوتی‎ می‎‎شود. از این رو توجه به این تفاوت‏ها‎ به عنوان یکی از اصول مهم مخاطب شناسی به شمار‎ می‎‎رود.

روش های شناخت مخاطب شناسی

1- مشاهده طبیعی

در روش مشاهده، رفتارهای مخاطبان به صورت مستقیم مورد بررسی قرار‎ می‎‎گیرد که البته تفسیر نتایج حاصله نباید با سلایق و نظرات شخصی خلط گردد. در این شیوه، قلمرو مسایل زیستی، عاطفی، روانی و قلمرو تفاوت‌های فردی تحلیل‎ می‎‎شوند که البته رعایت برخی نکات نیز الزامی است، از جمله:

ثبت دستاوردهای مهم در پرونده تربیتی مخاطبان
استفاده از مشاهده در شرایط و موقعیت‌های مختلف
پرهیز مشاهده‎گر از تعبیر و تفسیر شخصی مشاهدات
دقت در بررسی ابعاد مهم و رفتار مخاطب و نه دخول در مسایل فرعی و جزئی

2- شیوه پرسش از مخاطبان

در این شیوه به منظور شناخت مخاطب باید تمامی ابعاد شخصیتی آنها مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. بدین شکل که از آنها خواسته‎ می‎‎شود تا به سوالاتی از قبیل اجتماعی بودن، اعتماد به نفس، سازگاری اجتماعی، ثبات شخصیتی،شکیبایی و … پاسخ دهند. در پایان براساس پاسخهای آنها، شناخت واقعی حاصل‎ می‎‎گردد. در شیوه پرسش از مخاطبان رعایت چند نکته الزامی است:

تایید صداقت و بی غرضی پرسش شوندگان
آشنایی پرسش شوندگان از روحیات مخاطبان
عدم شرکت کسانی که نسبت به مخاطب کینه شخصی دارند

 

همراهان گرامی، میتوانید سوالات خود را در مورد این مقاله از طریق ارسال نظر از ما بپرسید تا به آنها پاسخ دهیم

***———————-***———————— *****———————–***————————- ***

شماره تماس وکسب اطلاعات از دوره های آموزشی و تهیه پکیج های غیرحضوری : 02177134897  و  09334029306

جهت عضویت در کانال تلگرامی آموزش فن بیان و استفاده از تمرینات، استاد سهیلا صادق نسب کلیک کنید کانال بیان ناب

https://t.m/BayaneNaab

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *